Stowarzyszenie „Pomóż Dziecku Niewidomemu” z dumą realizuje projekt, którego głównym celem jest zapobieganie wykluczeniu społecznemu oraz wsparcie osób z dysfunkcją wzroku w drodze do pełnej samodzielności życiowej i zawodowej. Nasza inicjatywa to odpowiedź na realne potrzeby środowiska – łączymy rozwój podstawowych umiejętności społecznych z innowacyjną edukacją cyfrową i technologiczną.
Jakie działania obejmuje projekt?
W ramach naszych aktywności przygotowaliśmy kompleksowy program wsparcia, który obejmuje:
Zajęcia kulinarne i savoir-vivre: Uczymy bezpiecznego i samodzielnego przygotowywania posiłków oraz zachowania w miejscach publicznych. Poniżej zdjęcia z zajęć i warsztatów.
Robotyka i programowanie: Prowadzimy innowacyjne szkolenia z budowania robotów LEGO Spike oraz dostosowujemy oprogramowanie edukacyjne do standardów dostępności WCAG 2.1.
Kurs Testera Oprogramowania: Przygotowujemy dorosłych uczestników do zdania międzynarodowego egzaminu certyfikacyjnego ISTQB, otwierając im drzwi do pracy w branży IT.
Orientacja przestrzenna: Organizujemy treningi samodzielnego poruszania się w zróżnicowanym terenie z wykorzystaniem nowoczesnych aplikacji nawigacyjnych.
Specjalistyczny język angielski: Prowadzimy indywidualne lektoraty, rozwijając kompetencje językowe niezbędne na współczesnym rynku pracy.
Dla kogo działamy? Wsparciem w projekcie objęliśmy łącznie 92 osoby – dzieci, młodzież oraz dorosłych. Są to osoby niewidome, słabowidzące oraz z niepełnosprawnościami złożonymi, mieszkające na terenie województwa wielkopolskiego (w dużej mierze na terenach wiejskich).
Nasz cel to Twoja niezależność Wierzymy, że odpowiednie wsparcie i innowacyjne podejście do edukacji pozwalają przełamywać bariery. Dzięki temu projektowi uczestnicy nie tylko zyskują większą pewność siebie w codziennych obowiązkach, ale również nabywają kompetencje, które w przyszłości pozwolą im na podjęcie satysfakcjonującej pracy.
Projekt współfinansowany ze środków
PFRON będących w dyspozycji Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Z radością informujemy, że w ramach projektu „Rozwój kompetencji społecznych i cyfrowych dla niewidomych i słabowidzących” powstał innowacyjny podręcznik nauczyciela: „Algorytmika i programowanie w Pythonie z wykorzystaniem robotów SPIKE Prime” autorstwa Jakuba Piaseckiego (p. 1).
O publikacji
Podręcznik został opracowany przez Stowarzyszenie „Pomóż dziecku niewidomemu” z siedzibą w Owińskach (p. 1). Jest to kompleksowe narzędzie dydaktyczne, które pozwala na naukę programowania w sposób dostępny, z uwzględnieniem specyficznych potrzeb uczniów z dysfunkcją wzroku.
Kluczowe cechy podręcznika:
Dostępność: Materiały dostosowane do pracy z czytnikami ekranu (np. NVDA) oraz powiększalnikami.
Praktyczne podejście: Wykorzystanie robotów LEGO® SPIKE Prime jako narzędzi generujących fizyczną i dźwiękową informację zwrotną.
Standard kodu: Wprowadzenie specjalnego standardu zapisu kodu Python, który ułatwia orientację w strukturze programu osobom niewidomym.
Metodyka: Scenariusze lekcji obejmujące naukę od podstaw – od pojęcia algorytmu, przez zmienne i instrukcje warunkowe, aż po zaawansowane pętle i listy.
Publikacja stanowi nieocenione wsparcie dla nauczycieli informatyki, oferując gotowe ramy dydaktyczne zgodne z podstawą programową liceum ogólnokształcącego.
Publikacja powstała w ramach projektu „Rozwój kompetencji społecznych i cyfrowych dla niewidomych i słabowidzących” Projekt współfinansowany ze środków PFRON będących w dyspozycji Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Na naszych łamach, można przeczytać już 1 artykuł na temat kart ESIM w kontekście urządzeń Apple, głównie iPhonów. Dostępny jest pod tym linkiem. Więcej piszemy tam o tym, czym są karty Esim. W tymartykule chcemy zaprezentować kolejne ciekawe usprawnienia związane z cyfrowymi kartami Sim.
eSIM, będąca cyfrową alternatywą dla kart fizycznych, umożliwia prostą i szybką aktywację usług mobilnych. Orange w swojej ofercie marki głównej, ale przede wszystkim w Orange Flex konsekwentnie rozwija wsparcie dla tej technologii, wprowadzając automatyczną instalację na coraz szerszej gamie urządzeń.
Automatyczna instalacja eSIM – przetestowano w redakcji
Procedura automatycznej instalacji eSIM została przetestowana przez redakcję niewidomyprogramista.pl. W praktyce, proces uruchamiania profilu eSIM w Orange Flex na nowoczesnych smartfonach – takich jak Samsung Galaxy S23 Ultra – okazał się niezwykle prosty i w pełni dostępny również dla osób z niepełnosprawnościami wzroku. Po zamówieniu eSIM użytkownik otrzymuje powiadomienie o dostępności profilu i instaluje go w kilku intuicyjnych krokach, bez konieczności skanowania kodu QR czy przepisywania danych.
Wygoda i dostępność eSIM w codziennym użytkowaniu osób niewidomych
Dla osób niewidomych automatyczna instalacja eSIM to istotna przewaga nad tradycyjnymi rozwiązaniami. Brak konieczności manipulowania fizyczną kartą SIM czy skanowania kodu QR eliminuje bariery dostępności – proces przebiega w całości przez aplikację mobilną, obsługiwaną przez czytniki ekranu. Takie podejście zwiększa samodzielność, oszczędza czas i pozwala uniknąć pomocy osób trzecich. Również codzienna obsługa profilu eSIM (np. szybka zmiana operatora czy taryfy) jest znacznie bardziej dostępna za sprawą cyfrowych komunikatów i prostych w obsłudze funkcji aplikacji.
Seria urządzeń i wersje systemów – szczegółowa kompatybilność automatycznej instalacji eSIM Orange Flex
Aktualnie automatyczna instalacja eSIM w Orange Flex wspierana jest na szerokiej grupie nowoczesnych smartfonów z Androidem oraz urządzeniach Apple. Przykładowe, potwierdzone serie i warunki:
Samsung Galaxy: Seria Galaxy S (od S21 wzwyż), seria Galaxy Z (od Z Flip3 i Z Fold3), z systemem Android 13 i wyżej, przy nakładce One UI 5.0 lub nowszej.
Google Pixel: Od Pixel 6 wzwyż, z Androidem 13 lub nowszym.
Oppo, Xiaomi, Motorola: wybrane flagowe modele z 2022 roku i nowsze, wyposażone w Androida 13 i wyższe oraz własne, aktualne nakładki systemowe (ColorOS 13, MIUI 14, MyUX w Motorola).
iPhone: Automatyczna instalacja działa w modelach iPhone 13, 14, 15 (wszystkie warianty), pod warunkiem zaktualizowania do najnowszego iOS (minimum iOS 16), wcześniejsze modele (XS, XR, 11, 12) obsługują wyłącznie aktywację przez kod QR.
Dane te potwierdzają publikacje m. in. na portalach takich jak telepolis.pl, spidersweb.pl oraz oficjalne informacje Orange Flex. Listy modeli są stale aktualizowane na stronie operatora, gdzie można znaleźć szczegółowy wykaz obsługiwanych urządzeń.
Tradycyjny kod QR – kiedy pozostaje konieczny?
W przypadku starszych urządzeń, nieaktualnych wersji systemów lub modeli spoza certyfikowanych serii, aktywacja eSIM w Orange Flex nadal wymaga wygenerowania i zeskanowania kodu QR. To rozwiązanie mniej wygodne i potencjalnie niedostępne dla osób niewidomych, zwłaszcza bez asysty i w sytuacji, gdy użytkownik nie widzi zupełnie nic oraz nie potrafi posługiwać się aparatem urządzenia na tyle dobrze, aby wychwyciło ono kod qr wyświetlany np. na ekranie innego urządzenia. Z naszych doświadczeń wynika jednak, że nawet tą metodą niewidomy, choć z trudnościami również samodzielnie zainstaluje profil eSIM w swoim urządzeniu.
Preinstalowana eSIM – szybki start dla nowych klientów
Nowością jest możliwość zamówienia smartfona w Orange (na raty lub za gotówkę) z preinstalowaną kartą eSIM – profil operatora jest już aktywny po wyjęciu urządzenia z pudełka. Dotyczy to najnowszych serii Samsung Galaxy, iPhone oraz wybranych modeli Xiaomi i Oppo, pod warunkiem, że zostały kupione bezpośrednio u operatora. To rozwiązanie szczególnie wygodne dla osób ceniących prostotę i natychmiastową dostępność usług.
Podsumowanie – zalety i wady rozwiązania z perspektywy dostępności
Od czasów naszej pierwszej publikacji na ten temat lista zalet instalacji eSIM wydłuża się, a inni operatorzy również nie zasypują gruszek w popiele, chociaż oferta z eSIM najbardziej rozbudowana jest w sieci Orange i jej submarkach. Jest też najmniej kosztowna do wdrożenia, a nawet w przypadku Fleksa może obniżyć koszty rozdzielając 1 numer aż na 4 urządzenia w najdroższym planie. eSIM, szczególnie z automatyczną instalacją, to ogromny krok naprzód w zakresie dostępności usług telekomunikacyjnych. Dla osób niewidomych oznacza to praktycznie pełną niezależność przy instalacji i aktywacji numeru, w typowych sytuacjach brak fizycznych barier i konieczności korzystania ze wsparcia osób trzecich. Do zalet należy zaliczyć także wygodę cyfrowej obsługi, oszczędność czasu oraz większe bezpieczeństwo (brak możliwości zgubienia karty chyba, że wraz z urządzeniem mobilnym co i tak czyni ją bardziej bezpieczną niż tradycyjny pin/puk dla karty plastikowej).
Względnym i co raz przecież mniej ważnym ograniczeniem pozostaje konieczność posiadania odpowiedniego, względnie nowoczesnego modelu smartfona z aktualnym systemem operacyjnym oraz – w przypadku starszych urządzeń – brak automatyzacji i konieczność korzystania z mniej dostępnych kodów QR.
Źródła dla artykułu: testy redakcji niewidomyprogramista.pl oraz informacje z następujących portali: telepolis.pl, spidersweb.pl, tabletowo.pl, telko.in, a także oficjalne strony operatora Orange.
Miejsce: Denver, Kolorado, USA (The Curtis Hotel) — z opcją udziału online
Organizator: ACM SIGACCESS – International Conference on Computers and Accessibility (ASSETS)
Wprowadzenie
Konferencja ASSETS 2025 będzie 27. edycją globalnego forum organizowanego przez ACM SIGACCESS, dedykowanego badaniom nad technologiami wspierającymi osoby z niepełnosprawnościami. To jedno z najważniejszych wydarzeń naukowych w obszarze dostępności, które tradycyjnie prezentuje recenzowane prace z zakresu projektowania, oceny, edukacji i zastosowania technologii dostępności. Wszystkie przyjęte artykuły zostaną opublikowane w ACM Digital Library.
Cel i uczestnicy
Konferencja będzie skierowana do naukowców, praktyków, inżynierów, projektantów UX/UI, doktorantów oraz użytkowników technologii asystujących. Program skupi się na interfejsach dla osób z niepełnosprawnościami, wspomaganej komunikacji, edukacji, zastosowaniach sztucznej inteligencji oraz nowych interakcjach użytkownika.
Struktura konferencji
Technical Papers: pełne i krótkie recenzowane publikacje przedstawiające oryginalne wyniki badań.
Posters & Demonstrations: wizualne prezentacje projektów w prototypach, z udziałem użytkowników i technologii.
Workshops: interaktywne, półdniowe sesje prowadzone stacjonarnie w Denver lub online — dotyczące nowych tematów i społecznych aspektów technologii dostępności.
Doctoral Consortium: forum wsparcia dla doktorantów badających dostępność — z mentoringiem, networkingiem i możliwością udziału zdalnego.
Unikalne cechy ASSETS 2025
Format hybrydowy z możliwością udziału zdalnego i stacjonarnego — z szeroką dostępnością dla uczestników w różnych strefach czasowych.
Organizatorzy deklarują wysoki poziom dostępności konferencji — m.in. obsługa uczestników z niepełnosprawnościami, możliwość zgłoszenia potrzeb takich jak tłumaczenie migowe lub napisy.
Konferencja utrzyma koncentrację na publikacjach wysokiej jakości i skali naukowej — TRADYCYJNIE artykuły ASSETS są przyjmowane w rygorze recenzji i publikowane w ACM Digital Library.
Znaczenie dla czytelników NiewidomyProgramista.pl
Źródło aktualnych badań: ASSETS dostarczy najnowsze wyniki dotyczące UX dla użytkowników z niepełnosprawnościami, oceny technologii i skalowalnych interakcji.
Inspiracja projektowa: prace nad XR, AI wspierającą dostępność, edukacją inkluzywną i dialogiem użytkownika — elementy, które można adaptować w polskim kontekście.
Wzór konferencji dostępnościowej: hybrydowy model, transparentność procesu recenzji, wsparcie dla uczestników z niepełnosprawnościami — wartościowe wskazówki organizacyjne.
Podsumowanie
ACM SIGACCESS ASSETS 2025 będzie kluczowym wydarzeniem dla osób zainteresowanych naukowym i technologicznym podejściem do dostępności — od badań po realne projekty i interfejsy. Hybrydowa formuła i silny nacisk na dostępność samej konferencji sprawiają, że wydarzenie może stać się wzorem praktycznego podejścia do integracji nauki i technologii. Dla społeczności NiewidomyProgramista.pl to inspirujące źródło wiedzy i pomysłów, które można przełożyć na lokalną praktykę i rozwój kompetencji w obszarze dostępności cyfrowej.
Kampania społeczna „Niezwykłe Wakacje dla Młodego Programisty” współfinansowana ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.
Nowe zasady licencjonowania JAWS – abonament czy licencja tradycyjna?
Od tradycyjnych licencji do modelu subskrypcyjnego
Przez wiele lat program JAWS (Job Access With Speech) był sprzedawany na tradycyjnej licencji wieczystej (perpetual), czyli użytkownik płacił jednorazowo wysoką kwotę za „pudełkową” wersję z numerem seryjnym i mógł korzystać z niej bez ograniczeń czasu. Takiej licencji często choć nie zawsze towarzyszył tzw. Software Maintenance Agreement (SMA) – pakiet aktualizacji na kolejne dwie główne wersje programu w cenie zakupu. Oznaczało to, że nabywca JAWS otrzymywał prawo do dwóch kolejnych wydań rocznych (zazwyczaj JAWS wydawany jest co rok jesienią) bez dodatkowych opłat, a po upływie tego okresu mógł dokupić kolejne SMA lub zapłacić za upgrade do nowszej wersji. Koszt zakupu pełnej licencji JAWS był jednak bardzo wysoki – w Polsce ceny wynosiły ok. 5–6 tys. zł dla wersji domowej (Home) i jeszcze więcej dla wersji profesjonalnej. Dla wielu osób niewidomych bariera tak dużej jednorazowej płatności była nie do pokonania, zwłaszcza jeśli nie korzystały z dofinansowania. W efekcie część użytkowników latami pozostawała przy starych wersjach JAWS, odkładając aktualizacje na później.
W 2018 roku producent JAWS (Freedom Scientific, obecnie część Vispero Group) wprowadził w Stanach Zjednoczonych przełomową zmianę w dystrybucji swojego oprogramowania – zaczął oferować JAWS w modelu subskrypcji rocznej. Rozwiązanie to miało na celu obniżenie progu wejścia dla nowych użytkowników i zapewnienie stałego dostępu do najnowszych wersji bez konieczności płacenia z góry pełnej ceny. Początkowo opcja abonamentu dotyczyła wyłącznie rynku USA i tylko licencji Home (do użytku osobistego). Użytkownik mógł wykupić dostęp na rok lub od razu na kilka lat z góry – analogicznie do subskrypcji pakietu Microsoft Office 365. W czasie trwania opłaconego okresu oprogramowanie pozostaje aktualne (użytkownik otrzymuje wszystkie uaktualnienia i nowe wersje), po czym wymaga przedłużenia abonamentu.
Model abonamentowy JAWS – jak to działa?
Licencja subskrypcyjna JAWS działa na zasadzie wynajmu oprogramowania. Użytkownik opłaca z góry określony okres (np. 12 lub 24 miesiące) i w tym czasie ma pełny dostęp do programu i wszelkich aktualizacji. Po wygaśnięciu takiej licencji JAWS przechodzi w tryb demonstracyjny (działa tylko przez 40–60 minut po uruchomieniu) i aby dalej z niego korzystać, należy wykupić kolejny okres abonamentu. Ważną cechą licencji abonamentowej jest możliwość instalacji JAWS na kilku komputerach jednocześnie – zazwyczaj do 3 urządzeń – co jest wielkim udogodnieniem dla użytkownika indywidualnego posiadającego np. komputer stacjonarny i laptop. Zarządzanie aktywacjami odbywa się przez internetowy portal licencyjny – w razie potrzeby można samodzielnie dezaktywować jedną z maszyn i przenieść licencję na inny komputer, bez konieczności kontaktu z producentem.
JAWS Home vs Professional – Należy podkreślić, że JAWS występuje nadal w dwóch odmianach: Home (do zastosowań domowych, niekomercyjnych) oraz Professional (do zastosowań komercyjnych, edukacyjnych i w firmach). Różnią się one przeznaczeniem i ceną, ale pod względem funkcjonalnym są niemal identyczne dla pojedynczego użytkownika. Licencja Professional umożliwia jednak m.in. korzystanie z JAWS w środowiskach domenowych, terminalowych oraz zawiera prawo do funkcji zdalnego dostępu (Remote Access). W kontekście abonamentów warto zauważyć, że początkowo model subskrypcyjny promowany był głównie dla wersji Home, aby ułatwić życie użytkownikom indywidualnym. Dla osób wykorzystujących JAWS w pracy (na urządzeniach własnych w pracy zdalnej lub u samego pracodawcy) oraz przedsiębiorstw i instytucji nadal przewidziane są droższe licencje profesjonalne, w tym licencje wielostanowiskowe lub sieciowe.
Abonament JAWS w Polsce i Europie – co nowego?
Przez pierwsze lata od wprowadzenia subskrypcji Freedom Scientific oferował tę opcję jedynie na rynku północnoamerykańskim. Użytkownicy w Europie, w tym w Polsce, wciąż musieli korzystać z tradycyjnego modelu zakupu licencji przez lokalnych dystrybutorów. Co ciekawe, niektórzy bardziej zdeterminowani klienci w Polsce znaleźli sposoby obejścia tego ograniczenia – zdarzały się przypadki zakupu rocznej licencji JAWS Home poprzez znajomych w USA i użycia jej z powodzeniem w Polsce. Oficjalnie jednak dopiero niedawno subskrypcje JAWS stały się dostępne w naszej części świata wprost od lokalnych przedstawicieli.
Od roku 2023–2024 zaczęły pojawiać się sygnały, że Vispero planuje ujednolicenie systemu licencyjnego globalnie. Potwierdziły to komunikaty przekazywane przez dystrybutorów: np. jesienią 2025 ogłoszono, że wraz z premierą JAWS 2026 dotychczasowy model płatnych upgrade’ów wersji zostanie zastąpiony właśnie modelami czasowych licencji. Użytkownicy posiadający starsze edycje (np. JAWS 2024 czy 2025) nie będą już mogli wykupić zwykłej aktualizacji do najnowszej wersji za stałą zryczałtowaną kwotę – zamiast tego oferowany ma być dwuletni abonament aktualizacyjny. Innymi słowy, zakup nowej licencji JAWS (czy to w Polsce, Austrii czy USA) będzie domyślnie zapewniał 2 lata prawa do aktualizacji, a po tym okresie – jeśli chcemy zachować dostęp do kolejnych nowości – trzeba będzie opłacić przedłużenie na następny okres. Co istotne, jeśli użytkownik zadba o przedłużenie subskrypcji zanim poprzednia wygaśnie, ma otrzymać preferencyjną cenę kontynuacji; zaniedbanie i dopuszczenie do wygaśnięcia licencji będzie skutkować koniecznością kupna nowej licencji od zera. Taka zmiana polityki wzbudziła pewne obawy w środowisku – pojawiły się opinie, że „to są niekorzystne zasady”, choć z drugiej strony jest to zgodne z ogólnym trendem przechodzenia na model SaaS (Software as a Service) również w oprogramowaniu specjalistycznym.
W Polsce pierwsze oficjalne oferty subskrypcji JAWS pojawiły się za pośrednictwem firmy Altix. Ceny niestety okazały się dość wysokie. Przykładowo, standardowa cena rocznego abonamentu JAWS Home była początkowo ustalona na około 2355 zł, czyli niemal połowę kosztu licencji wieczystej. Dwuletnia subskrypcja JAWS Home kosztowała około 4485 zł (przed promocją) – widać więc, że sumarycznie użytkownik płacący abonamentem wydaje porównywalną kwotę już w przeciągu dwóch lat. Dla wersji Professional stawki były jeszcze wyższe (rzędu 2800 zł za rok dla 1 stanowiska). We wrześniu 2025 polski dystrybutor zorganizował jednak promocję „Dwa lata w cenie roku”, w ramach której dwuletnią subskrypcję JAWS (zarówno Home, jak i Professional) można było nabyć w cenie abonamentu rocznego. I tak JAWS Home na 24 miesiące oferowano za ok. 2435 zł zamiast blisko 4500 zł. Mimo tej obniżki, polskie ceny w dalszym ciągu znacznie przewyższają koszty ponoszone przez użytkowników w USA – dla porównania, w Stanach Zjednoczonych abonament JAWS Home Annual od początku wynosił około 90–100 USD za rok (czyli równowartość ~400 zł). Różnica wynika częściowo z podatków (ceny europejskie zawierają VAT) oraz polityki cenowej producenta i lokalnych pośredników, jednak wielu użytkowników w Polsce odczuwa tę dysproporcję jako znaczącą i uważa obecne stawki za bardzo wysokie w relacji do krajowych zarobków.
Warto odnotować, że konkurencja również zareagowała na zmiany w licencjonowaniu JAWS. Firma Dolphin Computer Access, producent alternatywnego czytnika ekranu SuperNova i Dolphin ScreenReader, w październiku 2025 roku ogłosiła specjalną akcję promocyjną dla użytkowników JAWS/ZoomText/Fusion – oferując 50% rabatu na zakup pełnej licencji swojego programu wraz z roczną aktualizacją SMA. Dolphin podkreślał przy tym, że nie jest to abonament, lecz dożywotnia licencja z prawem do aktualizacji przez pierwszy rok, co ma dać klientom poczucie stabilności bez “ukrytych kosztów” w przyszłości. Ta oferta stanowi wyraźny sygnał, że wzrost cen i skomplikowanie modeli licencji u lidera rynku (JAWS) stworzyły przestrzeń dla konkurencyjnych rozwiązań.
Co się bardziej opłaca – abonament czy licencja na własność?
Z punktu widzenia indywidualnego użytkownika niewidomego, decyzja między zakupem licencji wieczystej a opłacaniem abonamentu nie jest prosta. Model tradycyjny wymaga wprawdzie wyłożenia dużej kwoty na start, ale potem pozwala korzystać z posiadanej wersji programu tak długo, jak to potrzebne – nawet gdy nie wykupimy kolejnych aktualizacji, nasza działająca kopia JAWS nie „wygaśnie”. Jest to pewna forma bezpieczeństwa: jeśli ktoś nie ma środków na upgrade, może pozostać przy starszej wersji (choć z czasem może to rodzić problemy z kompatybilnością nowych aplikacji czy systemów). Z kolei model subskrypcyjny rozkłada wydatki na mniejsze raty i gwarantuje zawsze najnowszą wersję oprogramowania, ale w dłuższej perspektywie może okazać się droższy. W skali np. 4–5 lat ciągłego używania suma opłat abonamentowych prawdopodobnie przekroczy cenę jednorazowej licencji wieczystej. Co więcej, przerwanie opłacania abonamentu oznacza utratę dostępu do programu – co dla osoby całkowicie niewidomej może być krytyczne, jeśli JAWS jest jej głównym narzędziem pracy czy nauki.
Jak wskazują analizy, wybór modelu powinien zależeć od indywidualnej sytuacji. Osobom dysponującym ograniczonym budżetem, które potrzebują JAWS „na już”, abonament pozwala zacząć korzystać z programu za ułamek pełnej ceny (np. płacąc około 20% całkowitej kwoty rocznie zamiast 100% od razu). Dla nich ważniejszy jest niższy koszt początkowy, nawet jeśli w sumie zapłacą więcej w ciągu kilku lat – analogicznie jak przy wynajmie sprzętu zamiast zakupu. Natomiast ci, którzy mogą uzyskać dofinansowanie (np. z PFRON) lub zebrać potrzebną sumę, być może woleliby posiadać własną licencję na stałe. W środowisku użytkowników pojawiają się głosy, że posiadanie „na własność” daje większy spokój ducha – zwłaszcza w obliczu potencjalnych zmian polityki producenta. Z drugiej strony, Vispero argumentuje, że nowy model zapewni wszystkim dostęp do najświeższych usprawnień JAWS na bieżąco, co jest istotne choćby ze względu na poprawki błędów i kompatybilność z dynamicznie zmieniającym się otoczeniem (przeglądarki, pakiet Office, aplikacje internetowe itd.).
Jak kupić JAWS – procedura zakupu licencji w praktyce
Zakup licencji tradycyjnej (wieczystej): W Polsce nabycie klasycznej licencji JAWS odbywa się poprzez autoryzowanych dystrybutorów (takich jak wspomniany Altix, a także inne firmy specjalistyczne). Zamówienia można składać w sklepach internetowych tych dostawców lub bezpośrednio kontaktując się z nimi. Przy zakupie należy wybrać wersję językową (np. polska lub angielska) oraz rodzaj licencji (Home lub Professional). Po dokonaniu płatności klient otrzymuje pakiet zawierający numer seryjny (klucz licencyjny) oraz informacje potrzebne do aktywacji. Dawniej dołączano fizyczny nośnik instalacyjny (DVD) i tzw. dysk autoryzacyjny lub klucz sprzętowy USB (dongle), dziś coraz częściej dostarcza się po prostu link do pobrania programu i dane licencyjne drogą mailową. Użytkownik podczas pierwszego uruchomienia JAWS wprowadza numer autoryzacyjny (alfanumeryczny kod składający się z 20 znaków) i aktywuje produkt – domyślnie odbywa się to przez internet (komputer łączy się z serwerem Freedom Scientific i rejestruje licencję). Alternatywnie możliwa jest aktywacja offline za pomocą klucza USB, co jest przydatne w środowiskach korporacyjnych o zaostrzonych zabezpieczeniach. Licencja wieczysta JAWS Home uprawnia do użytku niekomercyjnego na jednym stanowisku (przy internetowej aktywacji istnieje możliwość przenoszenia licencji między komputerami, ale w danym momencie aktywna może być tylko na jednym). Wersja Professional dodatkowo odblokowuje wspomniane funkcje sieciowe i może być wymagana przez pracodawców, jeśli oprogramowanie ma być używane w miejscu pracy.
Zakup licencji subskrypcyjnej (abonament): Procedura uzyskania JAWS w abonamencie różni się tym, że zamiast „pudełka” nabywamy prawo do korzystania z programu przez określony czas. W Stanach Zjednoczonych użytkownicy mogą zakupić subskrypcję bezpośrednio na stronie Freedom Scientific – poprzez eStore wybiera się produkt JAWS Annual License, okres (np. 1 rok) i dokonuje płatności online. Następnie zakłada się konto w portalu licencyjnym Freedom Scientific, gdzie przypisywana jest nasza licencja, a na mail przychodzi numer seryjny oraz instrukcje aktywacji. W Europie proces ten często jest obsługiwany przez lokalnych dostawców: np. w Polsce zamawiamy abonament w sklepie Altix, wskazujemy adres email, na który zarejestrowana ma być licencja, i po opłaceniu otrzymujemy wiadomość z potwierdzeniem subskrypcji. Dalsze kroki są zbliżone – trzeba zainstalować odpowiednią wersję JAWS (wersja dla abonentów niczym się nie różni funkcjonalnie od zwykłej) i zalogować się w niej lub poprzez portal, aby aktywować okres licencji na danym komputerze. System licencyjny przydziela nam prawo używania JAWS do określonej daty ważności. Jeśli wykupiliśmy np. 2 lata abonamentu, program od razu pokaże, że licencja wygasa (przykładowo) 31 października 2027 i do tego dnia wszystkie aktualizacje są dozwolone. Przy zbliżaniu się terminu wygaśnięcia, JAWS zacznie komunikować przypomnienia o konieczności przedłużenia subskrypcji, aby uniknąć przerwy w działaniu (w nowych wersjach ma to następować już na 90, 30 dni i w krótszych odstępach przed końcem). Samo przedłużenie odbywa się znowu przez sklep lub portal – opłacamy kolejny okres i data ważności licencji zostaje przesunięta.
W przypadku licencji abonamentowej JAWS Professional procedura wygląda analogicznie, z tą różnicą, że zwykle jest to wybierane przez firmy. Firma może zakupić np. roczną subskrypcję Professional dla pracownika niewidomego – po zakupie otrzymuje numer seryjny i przypisuje go do służbowego adresu email pracownika, aby ten mógł aktywować JAWS na swoim stanowisku pracy. Koszty licencji Professional w abonamencie są na tyle wysokie, że w praktyce wiele instytucji i tak decyduje się na licencje wieczyste (często z rabatami przy większej liczbie stanowisk). Dla użytkownika indywidualnego rzadko opłaca się wybierać wersję Professional w subskrypcji, chyba że planuje on używać JAWS komercyjnie lub potrzebuje konkretnej funkcji dostępnej tylko tam.
Kiedy niezbędna jest licencja Professional i do kiedy można wykupić wieczyste aktualizacje SMA do posiadanych już wersji
Jak wspomnieliśmy, na dotychczasowych zasadach, nowe wersje jaws w licencji wieczystej bez daty ważności będzie można wykupić tylko do 31 października 2025 roku, a więc zostało bardzo niewiele czasu dla tych, którzy będą chcieli utrzymać jak najdłużej dotychczasowy model korzystania z Jaws na licencji wieczystej, szczególnie w wersji Professional, która jako jedyna umożliwia korzystanie z niej w pracy zarówno przez pracowników firm i instytucji, szkół, urzędów, uczelni oraz indywidualnych użytkowników pracujących zdalnie. Dla użytkowników wieczystych wersji professional nowe zasady licencjonowania czasowego są szczególnie niekorzystne finansowo, gdy posiadają już licencję i nie muszą ponosić dużego kosztu początkowego. W takim wypadku cykliczne płatności za licencję czasową szybko przekroczą koszty nowych SMA dla licencji wieczystych. Dla pracujących zdalnie niewidomych jest to mocno niekorzystna zmiana i może zmusić do przejścia na darmowe alternatywy lub inne płatne rozwiązania.
W przypadku, gdy użytkownicy posiadają starsze wersje jaws np. 2024 lub starsze, do końca grudnia, być może dłużej będzie możliwe wykupienie aktualizacji SMA na dotychczasowych zasadach i po obecnych cenach tak, żeby w momencie ostatecznego wdrożenia zmian posiadali możliwie najnowszą wersję produktu JAWS.
Podsumowanie
Nowy model licencjonowania JAWS budzi mieszane odczucia wśród polskich użytkowników. Z jednej strony abonament czyni to profesjonalne narzędzie bardziej osiągalnym na krótką metę – nie trzeba od razu wydawać kwoty równej cenie używanego samochodu, by móc pracować z komputerem za pomocą czytnika ekranu. Z drugiej strony, długofalowo koszty subskrypcji mogą przewyższyć dawne wydatki na aktualizacje, a uzależnienie działania programu od ciągłych opłat rodzi obawy. Europejscy dystrybutorzy starają się łagodzić te obawy promocjami i stopniowym wprowadzaniem nowych zasad, ale nie zmienia to faktu, że JAWS pozostaje drogim rozwiązaniem. Dla użytkowników indywidualnych w Polsce kluczowe będzie obserwowanie dalszych posunięć Vispero – czy np. pojawią się tańsze plany dla określonych grup (uczniowie, seniorzy), czy utrzymana zostanie możliwość kontynuowania dotychczasowych licencji bez przymusowej migracji na abonament. Na razie można stwierdzić, że licencjonowanie JAWS ewoluuje w kierunku modelu subskrypcyjnego, co ma swoje plusy (łatwiejszy dostęp do najnowszych usprawnień, niższy koszt początkowy) oraz minusy (rosnący całkowity koszt użytkowania, ryzyko utraty dostępu po wygaśnięciu opłaty). Każdy użytkownik musi zatem rozważyć własne potrzeby i możliwości finansowe. Niewątpliwie jednak warto śledzić oferty promocyjne (takie jak wspomniane „2 lata w cenie 1” czy alternatywne propozycje konkurencji), by w optymalny sposób zapewnić sobie dostęp do technologii asystujących, które są przecież dla osób niewidomych oknem na cyfrowy świat.
Źródła:
Bill Holton – A New Way to Obtain JAWS and ZoomText, AccessWorld December 2018.
Jim Barbour, Curtis Chong – New 2025 JAWS Licensing and Pricing Explained, NFB (lipiec 2025).
