eBraille 1.0. Jak książka brajlowska dopasowuje się do monitora

eBraille 1.0 to format cyfrowych publikacji brajlowskich, na przykład książek, podręczników i instrukcji. Zapisuje treść już przepisaną na brajl oraz informacje o jej układzie, takie jak nagłówki i spis treści. Czytnik obsługujący format może dzięki temu wyświetlić ten sam akapit na monitorze 20- lub 40-komórkowym, dopasowując długość wiersza do urządzenia. Z okazji Światowego Dnia Braille’a przyglądamy się temu, co w praktyce daje taki zapis.

Co eBraille ma wspólnego z DAISY?

Prace zainicjowała organizacja American Printing House for the Blind (APH), a specyfikację opracowała międzynarodowa grupa robocza we współpracy z DAISY Consortium. Konsorcjum opublikowało wersję 1.0 w sierpniu 2025 roku i utrzymuje specyfikację. Do czytania potrzebne jest urządzenie lub oprogramowanie obsługujące eBraille. Plik może przygotować dowolny wydawca stosujący tę specyfikację.

Nazwa DAISY może się kojarzyć z książkami mówionymi i nawigacją po nagraniu. W eBraille podstawą jest gotowy zapis brajlowski przeznaczony do czytania dotykiem. Zasady polskiego brajla nadal określają, jakie punkty oznaczają daną literę lub znak. eBraille określa, jak zapisać te znaki w cyfrowej książce i wskazać, gdzie zaczyna się rozdział, lista czy tabela.

Jeden plik, różne szerokości wiersza

Plik BRF często zawiera wiersze i strony ułożone z myślą o określonej szerokości. Taki układ przydaje się przy druku brajlowskim. Na krótszym monitorze odczyt jednego przygotowanego wiersza może wymagać kilku przesunięć. W eBraille akapit może dopasować się do liczby komórek dostępnych w urządzeniu. Format pozwala też oznaczyć fragmenty, w których trzeba zachować konkretny układ.

Do zapisania struktury eBraille wykorzystuje technologie znane z EPUB 3, w tym XHTML i CSS. Nagłówek rozdziału można zapisać jako nagłówek, a spis treści jako zestaw odnośników. Jeśli czytnik obsługuje tę nawigację, uczeń może przejść od razu do rozdziału z zadaniem. W jednej publikacji można umieścić także grafikę dotykową, na przykład mapę, wraz z opisem do wykorzystania na urządzeniu, które nie potrafi jej przedstawić.

Od specyfikacji do czytania

W grudniowej aktualizacji DAISY podało, że obsługę eBraille dodano do narzędzia DAISY Pipeline, a pliki można sprawdzać pod kątem zgodności ze specyfikacją za pomocą eBraille Check. American Printing House for the Blind (APH) testowało wtedy konwerter z BRF do eBraille. Przy konwersji starszej książki nadal warto sprawdzić, czy wynik ma poprawne nagłówki, spis treści i zachowany układ fragmentów, które go wymagają.

DAISY wskazało wielowierszowy monitor Monarch jako urządzenie z obsługą eBraille. W przypadku monitorów jednowierszowych, takich jak Mantis, Chameleon i Brailliant, opisywało prace w toku lub dostępność obsługi w wersjach testowych. Możliwy jest także odczyt publikacji udostępnionej w przeglądarce z czytnikiem ekranu i podłączonym monitorem, choć DAISY oceniało tę drogę jako technicznie wymagającą. Przed pobraniem książki warto sprawdzić obsługę formatu w używanej wersji oprogramowania.

Grudniowy komunikat wymienia anglojęzyczną Treasure Island jako książkę do prób. Specyfikacja pozwala oznaczyć język i system brajlowski publikacji. Aby przeczytać książkę po polsku, potrzebne jest jednak wydanie przygotowane w polskim brajlu. Ustawienie języka w czytniku nie tłumaczy gotowej transkrypcji.

Źródła