Ktoś dzwoni do studia. Prowadzący chce usłyszeć rozmówcę i zamienić z nim kilka słów, zanim usłyszą go słuchacze. W TyfloPrzeglądzie z 3 listopada Michał Dziwisz pokazał, jak robi to bez patrzenia na ekran. Fizyczny przycisk na kontrolerze Behringer X-TOUCH przełącza kilka ustawień miksera Midas MR18, a krótkie dźwięki pomagają rozpoznać, co się zmieniło. Na tym przykładzie widać, jak wiele w pracy na żywo zależy od tego, czy sprzęt przekazuje swój stan w dostępny sposób.
Co w tym zestawie robi mikser, a co kontroler
Mikser przyjmuje dźwięk z kilku źródeł, na przykład z mikrofonu, komputera i połączenia telefonicznego. Dla każdego źródła można ustawić głośność i zdecydować, dokąd ma trafić. Słuchacze audycji mogą w danej chwili słyszeć muzykę, podczas gdy prowadzący ma w słuchawkach rozmówcę. Właśnie ten wybór drogi dla dźwięku realizatorzy nazywają routingiem. Odsłuch to z kolei to, co słyszy osoba obsługująca mikser.
Midas MR18 to cyfrowy mikser w obudowie z gniazdami, bez szeregu fizycznych suwaków jak w klasycznej konsolecie. Ma 18 wejść, w tym 16 z przedwzmacniaczami mikrofonowymi, oraz sześć szyn pomocniczych obok głównego miksu stereo. Szyna pomocnicza pozwala przygotować osobny miks, na przykład do słuchawek. Wielokanałowy interfejs USB przesyła dźwięk między mikserem a komputerem w obie strony. Midas udostępnia aplikacje do zdalnego sterowania urządzeniem. Sam fakt, że można nimi zmienić parametr, nie mówi jeszcze, czy da się go wygodnie odczytać czytnikiem ekranu. Midas – dokumentacja MR18.
Kontroler Behringer X-TOUCH ma przyciski, pokrętła, osiem suwaków kanałowych i osobny suwak główny. Kontroler przekazuje polecenia, a dźwięk przetwarza mikser. Po przełączeniu na inną grupę kanałów silniki mogą przestawić suwaki tak, by ich położenie odpowiadało ustawieniom wybranych kanałów. Położenie można wyczuć dłonią, lecz nazwy kanałów i część informacji o stanie urządzenie pokazuje na wyświetlaczach i diodach. Właśnie tę informację trzeba udostępnić inną drogą, jeśli ma służyć podczas pracy bez wzroku. Behringer – dokumentacja X-TOUCH.
Rozmówca w słuchawkach, potem na antenie
W pokazanym przykładzie odebranie telefonu wymaga wykonania kilku czynności niemal jednocześnie. Mikrofon prowadzącego ma przestać trafiać do głównego miksu i do połączenia w Zoomie, a odsłuch ma przełączyć się na kanał telefoniczny. Wtedy prowadzący może ustalić, kto dzwoni i o czym chce rozmawiać. Ponowne użycie tego samego przycisku przełącza zestaw do dalszej pracy na antenie. Prowadzący może wprowadzić głos rozmówcy, podnosząc odpowiedni suwak. To przykład konfiguracji konkretnego studia, w którym telefon i Zoom są osobnymi źródłami dźwięku.
W audycji słychać oddzielne sygnały przypisane do zdarzeń, między innymi do włączenia mikrofonu, wyłączenia głośników oraz zmiany działania programu emisyjnego. Jeden przycisk może wywołać kilka zmian, dlatego można usłyszeć więcej niż jeden sygnał. Prowadzący wspomina też o trybie z mową. W pracy na żywo woli krótkie dźwięki, bo nie musi słuchać całej wypowiedzi syntezatora w trakcie audycji. Żeby taki system działał w praktyce, realizator musi rozróżniać dźwięki obu stanów, choćby włączenia i wyłączenia mikrofonu, również wtedy, gdy kilka sygnałów pojawia się blisko siebie.
Mostek łączy kontroler z konfiguracją miksera i przypisuje przyciskom czynności przydatne w tym studiu. Michał Dziwisz przedstawia go jako prototyp dopasowany do pracy w swoim studiu. Pokaz daje konkretny przykład użycia, ale przy innym układzie wejść i wyjść trzeba osobno ustalić, co dany przycisk ma przełączać. Nagranie pozwala usłyszeć różnice między sygnałami, a transkrypcja pomaga odnaleźć opis poszczególnych przełączeń. TyfloPrzegląd 354 – nagranie demonstracji i transkrypcja odcinka 354.
Klawiatura przy konfiguracji, przyciski przy realizacji
Do ustawienia poziomów, wyciszeń czy połączeń między kanałami i wyjściami przydaje się dostępny interfejs komputerowy. W audycji pada przykład AZ Accessible OSC. OSC, czyli Open Sound Control, to sposób przesyłania poleceń i wartości między urządzeniem a programem. Aplikacja AZ Accessible OSC na Windows udostępnia ustawienia w postaci drzewa i kontrolek obsługiwanych klawiaturą. Autor podaje, że Tab przenosi do kontrolek bieżącej strony, a Ctrl+1 wraca do drzewa. Zakres obsługi zależy od pliku konfiguracji dla danego sprzętu. Autor wymienia m.in. pakiet Air Access 18 dla Behringera X18 i XR18. Zastosowanie z MR18 pochodzi z relacji prowadzących audycję. AZSlow – dokumentacja AZ Accessible OSC.
WingAccess jest przeznaczony do innej rodziny mikserów, Behringer WING, WING Compact i WING Rack. Według twórców z klawiatury można zmieniać poziomy, wyciszać kanały, ustawiać korekcję, wybierać drogi sygnału i obsługiwać m.in. nagrywanie USB. Stan ma synchronizować się w obie strony, więc zmiana na konsolecie może pojawić się także w aplikacji. Producent wymienia współpracę z NVDA, JAWS i Narratorem oraz obsługę kontrolera X-TOUCH w zestawie z WING. Opis funkcji jest dostępny po angielsku. Dostępność polskiego interfejsu programu pozostaje niepotwierdzona. ReaperAccessible – opis WingAccess oraz TyfloPrzegląd 353 – omówienie WingAccess.
Przy ocenie podobnego zestawu warto przejść przez jedną pełną czynność, od ustawienia toru po sprawdzenie efektu. Na próbie można wysłać mikrofon do słuchawek, przełączyć rozmówcę między odsłuchem a głównym miksem i sprawdzić, czy po każdej zmianie da się ustalić stan obu torów bez odczytywania diod. Przy konfiguracji przydaje się komunikat z nazwą i wartością ustawienia. W trakcie rozmowy ten sam stan może szybciej przekazać krótki, rozpoznawalny dźwięk.
Jak sprawdzić zestaw przed pierwszą audycją
Dobry test zaczyna się od ustalenia, co ma usłyszeć każda osoba. Prowadzący powinien mieć w słuchawkach rozmówcę, rozmówca powinien słyszeć prowadzącego, a próbny odbiorca programu powinien w tym czasie słyszeć tylko to, co ma iść na antenę. Na próbę wystarczą dwa różne źródła, na przykład mikrofon i nagranie odtwarzane z komputera. Oddzielny odsłuch wyjścia programu pozwala sprawdzić, czy sygnał dociera tam, gdzie powinien. Jest to szczególnie ważne przy automatyzacji, która jednym przyciskiem zmienia kilka ustawień.
Warto też sprawdzić, jak można odczytać stan urządzenia po przerwie, gdy sygnał zmiany już ucichł. Wygodna obsługa to również możliwość ustalenia, który kanał jest przypisany do suwaka i czy mikrofon jest wyciszony, zanim cokolwiek zostanie przełączone. Jeśli w studiu pracuje więcej osób, podobny test można wykonać po zmianie ustawienia z drugiego urządzenia. Pokazuje to, czy dostępna informacja opisuje bieżący stan miksera również wtedy, gdy zmiany dokonał ktoś inny.