Windows 11 testuje nowy kontrast w Lupie i lepszą współpracę z czytnikami ekranu

Microsoft udostępnił 18 września nową wersję testową Windows 11 dla kanału Experimental programu Windows Insider. Kompilacja 26340.9502 nie przynosi jednej dużej zmiany, ale zawiera kilka drobnych usprawnień, które mogą mieć praktyczne znaczenie dla osób słabowidzących oraz użytkowników czytników ekranu.

Kontrast w Lupie bez odwracania kolorów zdjęć

Najciekawszą nowością jest przełącznik motywu kontrastu w aplikacji Lupa. Microsoft kieruje go do osób, dla których jasny ekran powoduje dyskomfort albo utrudnia odczytywanie treści. Do tej pory jednym ze sposobów ograniczenia jaskrawości było odwrócenie kolorów. Taki filtr obejmuje jednak cały ekran, a więc zmienia również wygląd zdjęć, wykresów i filmów.

Nowy motyw działa inaczej. Reorganizuje kolory interfejsu Lupy, ale pozostawia multimedia w ich oryginalnych barwach. W ustawieniach można wybrać motyw używany przez przełącznik, a domyślnie aktywny jest wariant ciemny. Skrót do funkcji znajduje się bezpośrednio na pasku narzędzi Lupy, więc nie trzeba za każdym razem otwierać pełnych ustawień systemu.

To ważna różnica dla osób, które korzystają z powiększenia przy pracy z dokumentami, stronami internetowymi albo aplikacjami zawierającymi elementy graficzne. Odwrócenie kolorów nadal pozostaje dostępne, ale nowy kontrast jest osobną opcją przeznaczoną przede wszystkim do ograniczania odblasków.

Nowa animacja wskaźnika myszy

W tej samej kompilacji Microsoft odświeżył animację funkcji Mouse indicator, czyli wizualnego wskazania położenia wskaźnika. W ustawieniach ułatwień dostępu można też włączyć tryb, w którym wskaźnik pozostaje aktywny aż do naciśnięcia klawisza Esc.

Zmiana jest skierowana głównie do osób, które mają trudność z szybkim odnalezieniem kursora. Nie zastępuje powiększenia ani zmiany rozmiaru i koloru wskaźnika, ale może ułatwić śledzenie jego położenia podczas pracy na dużym ekranie, w prezentacji lub przy korzystaniu z wielu okien.

Napisy nie będą domyślnie powtarzać mowy czytnika

Aktualizacja obejmuje również Napisy na żywo. W kompilacji 26340.9502 pojawia się ustawienie „Include Screen Reader audio”, które jest domyślnie wyłączone. Dzięki temu Napisy na żywo nie powinny transkrybować dźwięku generowanego przez Narratora ani zewnętrzne czytniki, takie jak JAWS i NVDA. Napisy mogą dzięki temu pozostać skupione na dźwięku z mikrofonu i pozostałych źródłach systemowych.

To rozwiązanie może ograniczyć sytuacje, w których użytkownik widzi na ekranie powielony tekst: raz w interfejsie czytnika lub aplikacji, a drugi raz w panelu napisów. Microsoft pozostawia możliwość włączenia przechwytywania dźwięku czytnika, jeśli w konkretnym zastosowaniu taka transkrypcja jest potrzebna.

Na razie tylko testy

Build 26340.9502 bazuje na Windows 11 26H2 i jest udostępniany w kanale Experimental. Microsoft przypomina, że część funkcji trafia do uczestników programu etapami, a niektóre rozwiązania mogą zostać zmienione, usunięte albo nigdy nie pojawić się w stabilnej wersji systemu. W przypadku nowych funkcji dostępności oznacza to, że ich obecność w kompilacji testowej nie jest jeszcze obietnicą premiery dla wszystkich użytkowników.

Na tym etapie najważniejszy jest kierunek zmian: Lupa zyskuje narzędzie do redukcji odblasków, wskaźnik myszy staje się łatwiejszy do śledzenia, a Napisy na żywo przestają domyślnie powtarzać komunikaty czytnika ekranu. Każda z tych zmian rozwiązuje inny, konkretny problem i nie wymaga zastępowania dotychczasowych ustawień.

Źródła

Uczniowie niewidomi współtworzą dostępne kodowanie micro:bit

Uczniowie Indiana School for the Blind and Visually Impaired pomogli otworzyć naukę kodowania blokowego na osoby niewidome i słabowidzące. Ich praca nad obsługą czytników ekranu w Microsoft MakeCode dla micro:bit pokazuje, że dostępność technologii edukacyjnej powstaje najlepiej wtedy, gdy projektuje się ją wspólnie z użytkownikami.

Od testów Braille’a do działającej lekcji

Jak opisuje Chalkbeat, siedmioro uczniów testowało materiały Braille’a, zgodność z czytnikami ekranu oraz sposób prezentowania informacji w MakeCode. Sprawdzali, czy instrukcje są zrozumiałe i czy elementy wizualnego interfejsu da się obsłużyć bez wzroku. Informacje zwrotne trafiały do Micro:bit Educational Foundation, która rozwijała rozwiązanie razem z Microsoft MakeCode i Blockly.

Efektem jest wsparcie czytników ekranu dla kodowania blokowego. Ma ono znaczenie szersze niż pojedyncza płytka: rozwiązania rozwijane w ekosystemie Blockly mogą być wykorzystywane także w innych narzędziach edukacyjnych opartych na tym środowisku.

Co zmienia to dla uczniów

Micro:bit jest używany w szkołach w 85 krajach. Dotychczas lekcje programowania blokowego często opierały się na informacjach dostępnych głównie wizualnie. Po zmianach uczeń może korzystać z komunikatów czytnika ekranu i materiałów Braille’a, a także otrzymywać informację zwrotną z samego urządzenia. W opisywanej lekcji micro:bit działał jak kostka: po potrząśnięciu sygnalizował wynik liczbą dźwięków.

Dla osoby niewidomej to nie jest tylko ułatwienie obsługi. To możliwość samodzielnego eksperymentowania z warunkami, zmiennymi i kolejnością bloków, a następnie sprawdzenia, czy program zachowuje się zgodnie z założeniami. Uczniowie mogą więc uczyć się programowania przez działanie, a nie wyłącznie przez opis lub pomoc nauczyciela.

Ograniczenia i praktyczne warunki

Dostępny interfejs nie rozwiązuje wszystkich problemów. Szkoła nadal potrzebuje zgodnych materiałów, nauczycieli znających obsługę czytnika ekranu oraz sposobu opisywania elementów, które w oryginale są wizualne. Równie ważne jest testowanie kolejnych lekcji przez osoby niewidome, bo sama deklaracja zgodności nie gwarantuje dobrej nawigacji ani jasnych komunikatów.

Warto też pamiętać, że wsparcie dotyczy określonego środowiska — Microsoft MakeCode i narzędzi zbudowanych na Blockly. Przed zajęciami trzeba sprawdzić wersję oprogramowania, klawiaturową obsługę edytora i dostępność używanych zasobów.

Podsumowanie

Projekt micro:bit pokazuje praktyczny model tworzenia dostępnej technologii: uczniowie niewidomi nie są tylko odbiorcami gotowego produktu, ale współtwórcami i testerami. Dzięki ich uwagom kodowanie blokowe może stać się bardziej osiągalne dla kolejnych klas i szkół. Najważniejszą wiadomością jest tu nie sama funkcja czytnika ekranu, lecz proces, w którym doświadczenie użytkowników wpływa na projekt od początku.

Dlaczego udział uczniów ma znaczenie? W projektach edukacyjnych łatwo pomylić techniczną zgodność z realną użytecznością. Interfejs może formalnie współpracować z czytnikiem ekranu, a mimo to prowadzić użytkownika przez niejasne komunikaty, pomijać ważne stany albo wymagać wzrokowego potwierdzenia. Testy uczniów pozwalają wychwycić takie problemy w codziennym zadaniu, zanim trafi ono do większej liczby szkół. Ten przykład jest też ważny dla nauczycieli: pokazuje, że warto planować instrukcje dźwiękowe i dotykowe równolegle z wizualnymi, a nie dopisywać je dopiero na końcu. W praktyce zwiększa to szansę, że uczeń będzie mógł pracować w swoim tempie i samodzielnie poprawiać własny program.

Źródła

Windows 11 w Release Preview otwiera aplikacje zmaksymalizowane i poprawia nawigację Narratorem

Microsoft udostępnił w kanale Release Preview kompilacje 26100.9539 i 26200.9539 dla Windows 11 w wersjach 24H2 i 25H2. Aktualizacja zawiera kilka zmian ważnych z punktu widzenia dostępności: nowe ustawienie automatycznego otwierania aplikacji w trybie zmaksymalizowanym oraz poprawki nawigacji po szybkich ustawieniach Bluetooth z użyciem klawiatury, gamepada lub Narratora.

Aplikacje mogą otwierać się od razu na pełnym obszarze

Najbardziej widoczną zmianą jest opcja Open apps maximized. Można ją znaleźć w Ustawieniach > Ułatwienia dostępu > Efekty wizualne. Po włączeniu system automatycznie maksymalizuje okna aplikacji podczas ich otwierania.

To drobna funkcja, ale może ograniczyć liczbę czynności potrzebnych po uruchomieniu programu. Użytkownik nie musi za każdym razem szukać polecenia maksymalizacji ani sprawdzać, czy nowo otwarte okno zajęło cały dostępny obszar. Ma to znaczenie zarówno przy pracy z czytnikiem ekranu, jak i przy powiększeniu lub na mniejszych ekranach.

Lepsza nawigacja w szybkich ustawieniach Bluetooth

Microsoft informuje również o poprawie nawigacji po stronie szybkich ustawień Bluetooth. Zmiana dotyczy obsługi z klawiaturą, gamepadem i Narratorem. Komunikat nie opisuje każdej zmienionej sekwencji klawiszy, dlatego nie można na tej podstawie obiecać konkretnego skrótu ani identycznego zachowania na każdym urządzeniu.

W praktyce jest to sygnał, że w tej części systemu poprawiono dostęp do elementów sterujących dla osób, które nie korzystają z myszy albo potrzebują informacji przekazywanych przez czytnik ekranu. Sam Narrator jest wbudowanym czytnikiem ekranu Windows, więc nie wymaga osobnej instalacji.

To nadal wersja Release Preview

Nie jest to jeszcze informacja o dostępności zmian we wszystkich stabilnych instalacjach Windows 11. Microsoft udostępnia aktualizację etapami — część urządzeń może otrzymać ją w ramach stopniowego wdrażania, a dostępność zależy od wersji systemu i konfiguracji. Kompilacje dotyczą Windows 11 24H2 i 25H2 w kanale Release Preview.

W tym samym komunikacie Microsoft wymienia także odświeżony pasek zadań Lupy oraz możliwość przypisania klawisza Copilot do prawego klawisza Ctrl albo klawisza menu kontekstowego. Dla osób pracujących głównie z klawiaturą ta druga opcja może pomóc zachować znane skróty, ale jej działanie również zależy od dostępności odpowiedniej aktualizacji.

Najważniejsza wiadomość jest prostsza: Windows 11 zyskuje ustawienie, które może ułatwić codzienne otwieranie programów, oraz poprawę nawigacji w jednym z paneli systemowych. To nie zastępuje testów na konkretnym komputerze, ale zmniejsza liczbę drobnych przeszkód, z którymi użytkownik czytnika ekranu lub powiększenia spotyka się przy zwykłej pracy.

Źródła

JAWS 2026 poprawia PowerPoint: czytelniejszy pokaz i mniej zbędnych komunikatów

Sierpniowa aktualizacja JAWS 2026.2608.25 poprawia współpracę czytnika ekranu z PowerPointem. Według oficjalnej listy zmian łatwiejsze ma być czytanie slajdów, poruszanie się między obiektami i prowadzenie pokazu. Usunięto także część zbędnych komunikatów. To zmiany istotne dla osób niewidomych, które przygotowują prezentacje w pracy, na studiach lub podczas szkoleń.

Co zmienia się podczas pokazu

Producent informuje, że JAWS odczytuje teraz zawartość pokazu uruchomionego klawiszem F5. W widoku czytania i pokazu slajdów poprawiono również odczytywanie sformatowanych słów oraz list zagnieżdżonych. Ma to znaczenie wtedy, gdy poziomy listy porządkują argumenty albo instrukcję, a samo usłyszenie kolejnych zdań nie wystarcza do zrozumienia ich zależności.

Na slajdach zawierających wyłącznie tekst czytnik nie powinien już niepotrzebnie oznajmiać grafiki. Z pokazu znikają też puste wypunktowania. Dzięki takim poprawkom łatwiej skupić się na właściwej treści i ograniczyć przerwy wywołane komunikatami, które nie opisują użytecznego elementu slajdu.

Dokładniejszy odczyt obiektów i opisów alternatywnych

Ważna poprawka dotyczy tekstu alternatywnego: po przejściu na inny obiekt JAWS nie powinien odczytywać opisu poprzedniego elementu. W praktyce pomylenie tych informacji mogło utrudniać ustalenie, która ilustracja jest zaznaczona. Aktualizacja poprawia też oznaczanie elementów dekoracyjnych — obiekt nie powinien być tak ogłaszany, jeśli odpowiednie pole wyboru pozostaje niezaznaczone.

Podczas przechodzenia klawiszem Tab przez obszar slajdu ograniczono nadmiarową mowę oraz powtarzanie informacji o polach numeru slajdu. W trybie edycji obiektu poprawiono odczytywanie linków. To szczególnie przydatne przy sprawdzaniu prezentacji przed wystąpieniem, gdy trzeba kolejno zweryfikować teksty, odnośniki i ilustracje.

Zmiany w czytniku nie zastępują jednak dobrze przygotowanego pliku. Autor nadal powinien zadbać o sensowne opisy ilustracji i logiczną kolejność odczytu. Poprawne ogłaszanie opisu alternatywnego pomoże tylko wtedy, gdy opis rzeczywiście wyjaśnia znaczenie danej grafiki.

Równania dostępne w przeglądarce matematycznej

JAWS sygnalizuje teraz obecność treści matematycznej na slajdzie. Naciśnięcie Enter umożliwia wyświetlenie równania w JAWS Math Viewer. Dla studentów, nauczycieli i osób prowadzących szkolenia techniczne oznacza to dodatkowy sposób zapoznania się ze wzorem.

Nie należy z tego wyciągać wniosku, że aktualizacja automatycznie rozpozna każdy wzór zapisany jako obraz. Komunikat producenta dotyczy treści matematycznej obsługiwanej przez program. Własne materiały warto przetestować wcześniej, zwłaszcza jeśli zawierają zrzuty ekranu, zeskanowane strony lub niestandardowe obiekty.

Wersja PowerPointa ma znaczenie

Nowe skrypty są domyślnie używane w PowerPoint 16.0.20026 i nowszych. Starsze wydania PowerPointa nadal korzystają domyślnie z dotychczasowych skryptów. Sam numer JAWS nie wystarczy więc do oceny, czy na konkretnym komputerze uruchomi się nowy sposób obsługi prezentacji.

Producent pozostawia możliwość powrotu do starszych skryptów. W otwartym PowerPoincie należy nacisnąć INSERT+V, a w polu wyszukiwania szybkich ustawień wpisać „use”. Następnie trzeba odszukać opcję „Use legacy scripts”, zaznaczyć ją spacją i zatwierdzić przyciskiem OK. Są to nazwy z angielskiej dokumentacji; w polskiej wersji interfejsu ich brzmienie może być inne.

Powrót może być potrzebny, jeśli użytkownik polega na konkretnej funkcji dostępnej wyłącznie w poprzednich skryptach. Przed ważnym wystąpieniem rozsądnie jest przejść cały pokaz na docelowym komputerze: sprawdzić uruchamianie, kolejne slajdy, listy, opisy grafik i równania. Pozwala to ocenić rzeczywiste zachowanie własnego pliku, zamiast polegać wyłącznie na liście poprawek.

Podsumowanie

Aktualizacja JAWS 2026 z sierpnia koncentruje się na konkretnych problemach pracy z PowerPointem: mylących opisach, zbędnych komunikatach i odczycie pokazu. Dla polskich użytkowników najważniejsze jest sprawdzenie numerów obu programów oraz przetestowanie prezentacji przed użyciem jej na zajęciach lub spotkaniu. Możliwość przełączenia skryptów daje dodatkową opcję w razie problemów ze zgodnością.

Źródła

Freedom Scientific / Vispero: lista zmian JAWS 2026, sekcja „Enhancements in JAWS 2026.2608.25 (August 2026)”

NVDA 2026.2: powtarzanie mowy, automatyczny brajl i wbudowane powiększanie

NV Access udostępniło 31 sierpnia 2026 roku NVDA 2026.2, nową wersję bezpłatnego czytnika ekranu dla Windows. Aktualizacja wprowadza wbudowane powiększanie, rozbudowuje obsługę dotyku i dodaje usprawnienia mowy oraz brajla. Dla osób niewidomych szczególnie praktyczne są polecenie powtórzenia ostatniej wypowiedzi i automatyczne przewijanie tekstu na monitorze brajlowskim. Osoby słabowidzące otrzymują natomiast możliwość korzystania z powiększenia bezpośrednio w NVDA.

Powrót do ostatniej wypowiedzi

Nowe polecenie pozwala ponownie usłyszeć ostatnią informację wypowiedzianą przez czytnik. Domyślny skrót to NVDA+x. Można go zmienić w oknie Zdarzenia wejścia. Producent informuje również o możliwości wyświetlenia tej informacji jako komunikatu, po którym da się nawigować.

Praktyczny przykład to sytuacja, gdy komunikat znika, zanim użytkownik zdąży go zapamiętać. Powtórzenie wypowiedzi może ułatwić wychwycenie nazwy, liczby albo informacji o stanie kontrolki. Nie należy jednak traktować tej funkcji jako archiwum wszystkich powiadomień: opis wydania mówi o ostatniej wypowiedzianej informacji. Kolejna wypowiedź może więc zmienić treść, do której wrócimy.

Brajl z automatycznym przewijaniem

NVDA 2026.2 umożliwia automatyczne przewijanie tekstu na monitorze brajlowskim. Domyślnie funkcję przełącza skrót NVDA+alt+k. Podczas dłuższej lektury może to ograniczyć konieczność ciągłego naciskania przycisków przewijania. Przy pracy z kodem, tabelą lub materiałem wymagającym częstego cofania wygodniejsze może pozostać sterowanie ręczne.

Urządzenia DotPad otrzymały ponadto obsługę kombinacji kilku przycisków. Zaktualizowano też bibliotekę Liblouis, dodając tablice brajlowskie dla języków włoskiego i estońskiego. Komunikat nie zapowiada nowych polskich tablic, dlatego tej konkretnej zmiany nie należy przedstawiać jako ulepszenia polskiego brajla. Korzyść z automatycznego przewijania warto ocenić na własnym urządzeniu i przy swoim sposobie czytania.

Powiększanie i gesty dotykowe

Wbudowany moduł powiększania oferuje zmianę skali obrazu oraz filtrowanie kolorów. To istotna nowość dla osób, które łączą słuchanie syntezy mowy z odczytywaniem części ekranu wzrokiem. Pozwala rozważyć NVDA także jako narzędzie do takiego mieszanego sposobu pracy.

Obecne ograniczenie jest konkretne: moduł obsługuje wyłącznie tryb pełnoekranowy. Tryby zadokowane są planowane na przyszłość. Jeżeli ktoś potrzebuje stale widocznego paska powiększenia, nie powinien zakładać, że ta wersja już go zapewnia. Przed zmianą dotychczasowego zestawu narzędzi dobrze sprawdzić wygodę czytania, kontrast i poruszanie się po używanych aplikacjach.

Rozszerzono również obsługę ekranów dotykowych. Pojawiły się gesty szczypania oraz nawigacja dotykiem w trybie przeglądania treści internetowych. Gestami przesunięcia można przechodzić między nagłówkami, linkami, polami formularzy i innymi elementami. Ta część aktualizacji ma znaczenie przede wszystkim na komputerach wyposażonych w ekran dotykowy.

Mowa i przygotowanie do aktualizacji

Dodatki mogą teraz dostarczać własne słowniki wymowy, a nowe typy wpisów umożliwiają dokładniejsze sterowanie ich działaniem. Dla głosów OneCore dodano ustawienie regulujące pauzy po znakach interpunkcyjnych. Warto sprawdzić je na czytanym na co dzień tekście, ponieważ rytm syntezy wpływa na wygodę słuchania dłuższych dokumentów.

Po przywróceniu ustawień fabrycznych dostępny jest przycisk pozwalający cofnąć tę operację i odzyskać poprzednią konfigurację. Przed aktualizacją rozsądnie jest jednak sprawdzić zgodność używanych dodatków i zachować własne ustawienia. NV Access zaleca ponowne uruchomienie komputera po aktualizacji; może ono rozwiązać nietypowe zachowanie wynikające z podmiany plików używanych przez system.

Podsumowanie

NVDA 2026.2 przynosi zmiany przydatne w różnych sposobach pracy: słuchaniu, czytaniu brajlem, korzystaniu z dotyku i powiększenia. Najprościej zacząć od przetestowania powtarzania ostatniej wypowiedzi. Użytkownicy monitorów brajlowskich mogą następnie sprawdzić automatyczne przewijanie, a osoby słabowidzące — pełnoekranowe powiększanie i filtry kolorów. Program warto pobierać z oficjalnej strony NV Access.

Źródła

NV Access: NVDA 2026.2 Released — oficjalny komunikat z 31 sierpnia 2026 roku

GNOME 50 wzmacnia Orca. Ważne zmiany dla użytkowników czytnika ekranu

18 marca 2026 roku projekt GNOME opublikował GNOME 50 „Tokyo”. Wśród zmian szczególnie ważnych dla osób niewidomych i słabowidzących znalazły się ulepszenia czytnika ekranu Orca oraz kilka zmian w ustawieniach dostępności pulpitu.

Orca z bardziej spójnymi ustawieniami

GNOME 50 przynosi nowy wygląd okna preferencji Orca, lepiej dopasowany do pozostałych aplikacji środowiska. Ważniejsza od samej oprawy jest zmiana sposobu zarządzania ustawieniami: są teraz globalne, więc użytkownik nie musi osobno zapisywać podstawowej konfiguracji dla każdej aplikacji, na przykład przeglądarki internetowej.

Jednocześnie pozostawiono możliwość stosowania ustawień zależnych od programu. Globalna konfiguracja ułatwia rozpoczęcie pracy, a wyjątki nadal można dopasować do konkretnego programu.

Języki, dokumenty i aplikacje Electron

Orca w GNOME 50 zyskała automatyczne przełączanie języka zarówno dla treści internetowych, jak i interfejsu aplikacji. Jeżeli dokument lub program korzysta z kilku języków, czytnik może lepiej dopasować głos do aktualnie odczytywanego fragmentu. Wydanie nie podaje jednak pełnej listy języków ani nie obiecuje, że każda kombinacja syntezatora i głosu będzie działała bez dodatkowej konfiguracji.

Tryb przeglądania rozszerzono na całą zawartość dokumentów. W aplikacjach Electron tryb „sticky” ma być włączany automatycznie, co może ograniczyć konieczność ręcznego przełączania się między sposobem czytania a trybem interakcji. Równocześnie projekt informuje o dalszych usprawnieniach obsługi brajla.

Wayland i mniejsza liczba ruchomych elementów

W sesjach Wayland można teraz korzystać z Mouse Review. Dla osoby używającej mowy lub brajla oznacza to dodatkową ścieżkę poznawania interfejsu. GNOME 50 dodaje również opcję Reduced Motion w ustawieniach dostępności, która może pomóc osobom, dla których ruchome elementy są rozpraszające lub powodują dyskomfort.

Co to oznacza w praktyce?

Największą wartością GNOME 50 nie jest jedna efektowna funkcja, lecz połączenie kilku mniejszych usprawnień. Globalne ustawienia, szerszy tryb przeglądania dokumentów, automatyczna zmiana języka i lepsza współpraca z brajlem mogą zmniejszyć liczbę wyjątków, które użytkownik musi pamiętać podczas pracy w różnych aplikacjach, w tym programach opartych na Electronie.

GNOME zaleca, aby po GNOME 50 poczekać na pakiety przygotowane przez używaną dystrybucję Linuksa. Alternatywą do sprawdzenia wydania jest GNOME OS uruchomiony w maszynie wirtualnej. Oficjalne informacje o wydaniu nie określają tutaj, kiedy wszystkie zmiany trafią do konkretnej dystrybucji ani jak wygląda ich dostępność językowa.

Źródła