Dziś, 15 października 2026 roku, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Białej Laski. W szkołach odbywają się lekcje o życiu osób niewidomych i słabowidzących, w bibliotekach warsztaty, a w lokalnych kołach Polskiego Związku Niewidomych spotkania członków, przyjaciół i samorządowców. Są koncerty, pokazy sportowe i seanse z audiodeskrypcją. Część uroczystości odbyła się wcześniej, inne jeszcze przed nami.
Dla nas to święto jest blisko związane z pracą ośrodka w Owińskach i Stowarzyszenia „Pomóż Dziecku Niewidomemu”. Jest też okazją, żeby przyjrzeć się temu, co robią szkoły, biblioteki i organizacje w innych częściach Polski. Wspólny temat tych działań to samodzielność: możliwość wyjścia z domu, dotarcia do szkoły lub pracy, załatwienia sprawy i spędzania wolnego czasu tak, jak się chce.
Skąd w kalendarzu wziął się 15 października
15 października 1964 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Lyndon B. Johnson ogłosił pierwszy Dzień Bezpiecznej Białej Laski, ustanowiony uchwałą Kongresu. W 1969 roku Międzynarodowa Federacja Niewidomych przyjęła tę datę jako Międzynarodowy Dzień Białej Laski. Pierwsze międzynarodowe obchody odbyły się w 1970 roku.
Biała laska pomaga samodzielnie poznać drogę i sygnalizuje innym uczestnikom ruchu, że jej użytkownik nie widzi lub widzi słabo. Jednak nawet dobre opanowanie techniki poruszania się nie usunie z chodnika źle zaparkowanego samochodu ani nie udostępni nieczytelnego rozkładu jazdy. Dlatego podczas obchodów rozmawiamy również o otoczeniu: ulicach, transporcie, dostępie do informacji i zachowaniu innych ludzi.
Spotkanie z osobą niewidomą może pomóc przełamać zakłopotanie, które pojawia się przy pierwszym kontakcie. Można zapytać o sposób korzystania z laski, pisma Braille’a czy telefonu, a także dowiedzieć się, kiedy i jak zaproponować pomoc. Właśnie na takie rozmowy jest miejsce podczas szkolnych warsztatów i otwartych wydarzeń.
Owińska i edukacja o samodzielności
Nasz portal prowadzi Stowarzyszenie „Pomóż Dziecku Niewidomemu”, działające przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych im. Synów Pułku w Owińskach. Tutaj nauka samodzielności jest częścią codziennej edukacji dzieci i młodzieży. Obchody Dnia Białej Laski pozwalają podzielić się tym doświadczeniem z mieszkańcami, studentami i nauczycielami innych szkół.
Ośrodek od lat organizuje spotkania z okazji tego święta także poza Owińskami. 16 października 2023 roku współorganizował obchody w Collegium Geographicum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przy ulicy Bogumiła Krygowskiego 10. Partnerami były Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych oraz Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej. Uczestnicy poznawali pismo Braille’a, pokonywali tor z białą laską, grali w szachy dotykowe i próbowali strzelectwa laserowego bezwzrokowego. Poznali też urządzenia elektroniczne i tyflomapy.
Na uczelni nauczyciele ośrodka spotkali się ze studentami i władzami uniwersytetu. Pokazali, jak uczą, z jakich materiałów korzystają i jak przygotowują zajęcia. Uczestnicy obejrzeli film „Nasz drugi dom – 75 lat historii Ośrodka w Owińskach”. Dla studentów, którzy w przyszłości będą pracować w szkołach, była to okazja do poznania metod edukacji osób niewidomych i zadania pytań praktykom.
W październiku 2024 roku ośrodek zorganizował spotkanie w centrum handlowym Poznań Plaza. Rozmawiano o edukacji, codziennym życiu osób niewidomych i terapii widzenia. Podczas warsztatów można było przejść z białą laską, poznać sposoby rysowania i pisania brajlem, wziąć udział w aromaterapii oraz wykonać czynności kuchenne w goglach. Były też pomoce dydaktyczne i prace wychowanków, a specjaliści odpowiadali na pytania o rehabilitację wzroku i orientację przestrzenną.
Przy takich stanowiskach łatwiej zacząć rozmowę. Mapa dotykowa, maszyna brajlowska czy przedmiot codziennego użytku budzą konkretne pytania: jak to działa, jak się tego nauczyć, co można dzięki temu zrobić samodzielnie? Ćwiczenie w goglach daje jedynie krótki kontakt z zadaniem wykonywanym bez wzroku. Pełniejsze wyjaśnienie przychodzi w rozmowie z osobą niewidomą i nauczycielem, który na co dzień uczy tych umiejętności.
Październik jubileuszowy w ośrodku
Tegoroczny październik w Owińskach upływa również pod znakiem 80-lecia ośrodka. 7 października uczniowie uczestniczyli w grze terenowej „Quiz – Podróż przez historię Ośrodka” oraz w koncercie uczniów i wychowanków. 8 października w auli odbył się spektakl „Kopciuszek. Wersja współczesna”, a 9 października oficjalne uroczystości jubileuszowe. W sobotę 17 października 2026 roku odbędzie się jeszcze zlot absolwentów. Będzie czas na spotkania po latach i powrót do miejsc znanych ze szkolnych lat.
Ośrodek prowadzi wczesne wspomaganie rozwoju, szkołę podstawową, liceum i szkoły branżowe. Uczniowie mogą mieszkać w internacie. Korzystają z Parku Orientacji Przestrzennej, Biblioteki Zapachów oraz Muzeum Tyflologicznego. Nauka obejmuje więc zarówno przedmioty szkolne, jak i poznawanie otoczenia oraz ćwiczenie umiejętności potrzebnych poza szkołą.
Bydgoska kampania o ogólnopolskim zasięgu
Od 12 do 18 października 2026 roku trwa kampania społeczna „Ja nie widzę Ciebie, Ty zobacz mnie!”. Prowadzą ją Kujawsko-Pomorski Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 dla Dzieci i Młodzieży Słabo Widzącej i Niewidomej im. Louisa Braille’a w Bydgoszczy oraz Stowarzyszenie Visus Supremus. Do udziału zapraszają przedszkola, szkoły, samorządy i inne organizacje z całej Polski.
Placówki przygotowują zajęcia o potrzebach i możliwościach osób niewidomych oraz słabowidzących: lekcje wychowawcze, pogadanki, szkolenia, apele i prezentacje. Organizatorzy udostępnili materiały, plakaty i list uczniów ośrodka, z których można skorzystać przy prowadzeniu spotkań. Dzięki temu do akcji może dołączyć także szkoła, która wcześniej nie zajmowała się tą tematyką.
Sprawozdania z udziału w kampanii można przesyłać do 31 października 2026 roku. Na ich podstawie placówki otrzymają na rok szkolny 2026/2027 certyfikaty szkoły, przedszkola lub placówki przyjaznej osobom niewidomym. Lista ukaże się na stronie ośrodka, a papierowe certyfikaty zostaną wysłane na przełomie listopada i grudnia.
Ogólnopolska formuła kampanii pozwala odnieść temat do własnej szkoły i miejscowości. Po zajęciach można wspólnie sprawdzić, czy uczeń niewidomy odnalazłby salę, przeczytał szkolne ogłoszenie i skorzystał z materiałów udostępnianych w internecie. Taka rozmowa pomaga przejść od poznawania pomocy używanych przez osoby niewidome do zmian, które szkoła może wprowadzić u siebie.
Zajęcia w bibliotece i koncert absolwentów
Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy prowadzi od 5 do 30 października 2026 roku zajęcia „Poznajmy się – w ciemności” dla uczniów klas I–V szkół podstawowych. Dzieci poznają potrzeby osób z niepełnosprawnością wzroku, przedmioty ułatwiające codzienne czynności, podstawy pisma Braille’a i zasady udzielania pomocy. Zajęcia są częścią kampanii „Ja nie widzę Ciebie, Ty zobacz mnie!”.
W bibliotece rozmowa o brajlu ma szczególnie dobre miejsce. Dzieci przychodzą tu po książki, a podczas takich zajęć mogą poznać również inne sposoby czytania. To okazja, by zapytać, jak osoba niewidoma wybiera lekturę, korzysta z informacji i uczy się razem z kolegami.
Dziś o godzinie 18.00 w Domu Polskim przy ulicy Grodzkiej 1 w Bydgoszczy odbył się koncert „Dotyk melodii”. Wystąpili absolwenci ośrodka im. Louisa Braille’a, wśród nich absolwent szkoły muzycznej II stopnia w klasie fortepianu oraz laureaci i uczestnicy festiwali wokalnych. Koncert był bezpłatny i należał do cyklu wydarzeń kampanii „Ja nie widzę Ciebie, Ty zobacz mnie!”.
Muzyka daje możliwość spotkania, w którym na pierwszym planie są wykonawcy i ich umiejętności. Absolwenci wracają do środowiska ośrodka już z własnym dorobkiem, a słuchacze poznają ich jako artystów. Taka część obchodów uzupełnia szkolne lekcje i warsztaty.
Szczecinek stawia na sport i dostępne kino
15 października 2026 roku w Szczecinku świętowało Stowarzyszenie Osób Niewidomych i Słabowidzących „Snajperzy i Przyjaciele”. Skupia ono około 40 osób niewidomych, słabowidzących i ich przyjaciół. Stowarzyszenie konsultowało już rozwiązania komunikacyjne w rejonie nowego ronda przy ulicy Wyszyńskiego oraz udogodnienia w ratuszu.
Podczas spotkania pojawili się przedstawiciele Klubu Sportowego Niewidomych „Łuczniczka” z Bydgoszczy, którzy przywieźli stół do showdowna. Ta gra opiera się na słuchowym śledzeniu piłeczki, obronie bramki i zdobywaniu punktów. Osoby widzące mogą grać w goglach zasłaniających oczy. Sprzęt pozostający do dyspozycji środowiska daje szansę kontynuowania aktywności po zakończeniu uroczystości.
Spotkanie odbyło się w Kinie Wolność. Uczestnicy spotkali się z terapeutami, obejrzeli pokaz showdowna i prezentację strzelnicy laserowej. Podczas seansu z audiodeskrypcją na ekranie nie było obrazu, a opis dźwiękowy odbierano przez telefon. Można było przekonać się, jakie informacje o postaciach, przestrzeni i przebiegu scen przekazuje audiodeskrypcja.
Instruktorka orientacji przestrzennej Monika Jurczyk mówiła o przygotowaniu do samodzielnego wyjścia: poznaniu trasy, zaplanowaniu drogi i przewidywaniu przeszkód. W jednym miejscu można więc było porozmawiać o poruszaniu się, spróbować sportu i skorzystać z dostępnego kina.
Mońki łączą świętowanie z rozmową o bezpieczeństwie
W województwie podlaskim obchody odbyły się 15 października 2026 roku w sali widowiskowej Monieckiego Ośrodka Kultury. Organizatorem był Związek Niewidomych i Niedowidzących w Mońkach. Uczestniczyli członkowie organizacji, zaproszeni goście oraz przedstawiciele samorządu.
Program obejmował spotkanie z policjantami z Komendy Powiatowej Policji w Mońkach. Funkcjonariusze mówili o przestępczości w internecie, podszywaniu się pod inne osoby i próbach wyłudzania pieniędzy. To przykład obchodów, podczas których obok tematu poruszania się pojawiło się bezpieczeństwo korzystania z usług i kontaktów na odległość.
Zajęcia o oszustwach są przydatnym uzupełnieniem spotkania lokalnej organizacji. Dają możliwość dopytania o sytuacje znane z własnego życia: podejrzany telefon, wiadomość z linkiem lub prośbę o przelew. Wspólna rozmowa pozwala też wymienić doświadczenia i podpowiedzieć sobie, gdzie szukać pomocy.
Kartuzy i Wieliczka zaczęły obchody wcześniej
W Kartuzach Międzynarodowy Dzień Białej Laski obchodzono 8 października 2026 roku. O godzinie 10.00 rozpoczęła się msza w kościele pw. św. Kazimierza, a później uczestnicy spotkali się w Restauracji Kaszubskiej. Obecni byli między innymi przedstawiciele samorządu gminnego i powiatowego.
W powiecie kartuskim działa Kartuska Grupa Niewidomych i Niedowidzących „Oko”, należąca do Polskiego Związku Niewidomych Okręgu Pomorskiego. Przewodniczy jej Janina Doba. Grupa organizuje spotkania, wydarzenia sportowe i wsparcie dla swoich członków. Październikowa uroczystość jest jednym z wielu spotkań w ciągu roku.
Tego samego dnia, 8 października 2026 roku, spotkanie odbyło się w sali Magistrat Urzędu Miasta i Gminy w Wieliczce. Uczestniczyli w nim członkowie i przyjaciele miejscowego Koła Polskiego Związku Niewidomych, należącego do Okręgu Małopolskiego, oraz przedstawiciele instytucji i samorządu. Spotkanie otworzył prezes koła Edward Bober, a część muzyczną przygotowali uczniowie Zespołu Szkół Muzycznych w Wieliczce.
Przy wspólnym stole jest czas na rozmowy członków koła z osobami odpowiedzialnymi za lokalne usługi i instytucje. Dobrze, jeśli taki kontakt trwa również po uroczystości: przy organizacji dostępnego wydarzenia, zmianach na przystanku czy poprawianiu obsługi w urzędzie.
Ostrowiec Świętokrzyski i Stalowa Wola przypominają o stałej pracy organizacji
W Ostrowcu Świętokrzyskim obchody odbyły się 2 października 2026 roku. Spotkali się członkowie miejscowego Koła Polskiego Związku Niewidomych oraz osoby zaangażowane w działania na rzecz niewidomych i słabowidzących mieszkańców. Był to czas wspólnego świętowania i podziękowań za współpracę.
Wcześniej, 29 maja 2026 roku, na ostrowieckim Rynku odbył się „Dzień Rehabilitacji” w ramach REHA FOR THE BLIND IN POLAND 2026. Fundacja Szansa – Jesteśmy Razem oraz miejscowe Koło Polskiego Związku Niewidomych przedstawiały rozwiązania pomagające w codziennych czynnościach. Październikowe spotkanie było kolejną okazją do spotkania tego środowiska.
W Stalowej Woli obchody odbyły się 8 października 2026 roku. Przygotował je Zarząd Koła Powiatowego Polskiego Związku Niewidomych w Stalowej Woli. Organizatorzy połączyli temat Dnia Białej Laski z jesiennymi obchodami środowiska osób niewidomych. Po mszy w bazylice konkatedralnej odbyły się wystąpienia, część artystyczna i wspólny poczęstunek.
Koło Powiatowe Polskiego Związku Niewidomych w Stalowej Woli działa nieprzerwanie od 1954 roku. Organizuje spotkania, warsztaty i wydarzenia integracyjne. Jego prezes Renata Stankiewicz podczas uroczystości mówiła o wspólnym świętowaniu i historii ważnych dla środowiska dat.
Mazowsze między jubileuszem a prawem do dostępności
W tym roku Polski Związek Niewidomych obchodzi 75-lecie. Pierwszy zjazd zjednoczeniowy odbył się w 1951 roku. Dziś związek zajmuje się między innymi rehabilitacją, szkoleniem specjalistów, edukacją, wydawaniem publikacji i doradztwem w zakresie dostępności.
W warszawskim Instytucie Tyflologicznym działają między innymi warsztaty „Laboratorium ciemności” dla osób widzących oraz Pracownia Doboru Oświetlenia. W tej drugiej osoby z niepełnosprawnością wzroku mogą dobrać światło do swoich potrzeb i codziennych czynności.
Z okazji dzisiejszego święta pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich uczestniczyli w Niewidzialnej Wystawie i warsztatach o potrzebach osób z niepełnosprawnością wzroku. Rozmawiali o doświadczeniach i prawach osób niewidomych oraz słabowidzących. Rzecznik zwrócił też uwagę na trudności w korzystaniu z usług, w tym cyfrowych, oraz problemy osób poruszających się z psami asystującymi.
Dla instytucji publicznej takie warsztaty powinny mieć dalszy ciąg przy codziennej pracy. Warto sprawdzić własne formularze, sposób przekazywania informacji i organizację obsługi. O dostępności decyduje przecież także to, czy mieszkaniec może samodzielnie załatwić sprawę.
Śląsk i Dolny Śląsk z własnym kalendarzem
W Bytomiu członkowie miejscowego koła Polskiego Związku Niewidomych spotkali się 13 października 2026 roku w Młodzieżowym Domu Kultury nr 1. W uroczystości uczestniczyła zastępczyni prezydenta Magdalena Górak.
W Świebodzicach obchody są jeszcze przed nami. Koło Terenowe Polskiego Związku Niewidomych zaprasza swoich członków i ich przewodników 22 października 2026 roku o godzinie 11.00 do Baru – Starej stołówki przy ulicy Piłsudskiego 31. Spotkanie połączy Dzień Białej Laski z 75-leciem związku. Będą prelekcja, prezentacja sprzętu, koncert i wspólny obiad.
Prezentacja sprzętu podczas lokalnego spotkania może ułatwić rozpoczęcie rozmowy o tym, jakie rozwiązanie przydałoby się konkretnej osobie. Sam opis urządzenia często nie odpowiada na pytania o wygodę obsługi, rozmiar czy zastosowanie w codziennym zadaniu. Możliwość poznania sprzętu i zadania pytań jest więc wartościowym uzupełnieniem uroczystego programu.
Nie wszystkie działania kończą się dzisiaj. Do 18 października trwa bydgoska kampania, zajęcia biblioteczne potrwają do 30 października, a sprawozdania można przesyłać do końca miesiąca. Jest więc jeszcze czas, żeby włączyć się do akcji lub wykorzystać udostępnione materiały we własnej szkole.
Co powinno pozostać po obchodach
Koleje Małopolskie przypomniały dziś o uprawnieniach pasażerów niewidomych i słabowidzących, a przy okazji o podstawowej zasadzie pomocy: najpierw zapytajmy, czy jest potrzebna i jak jej udzielić. Uszanujmy również odpowiedź, jeśli ktoś chce poradzić sobie sam.
Tego samego warto trzymać się przy planowaniu warsztatów, usług czy zmian w przestrzeni publicznej. Zaprośmy do rozmowy osoby, których te rozwiązania dotyczą, i pozwólmy im powiedzieć, czego potrzebują. Możemy w ten sposób uniknąć pomocy, która jest niechciana, oraz rozwiązań, które dobrze wyglądają tylko na papierze.
Po dzisiejszych obchodach pozostaną materiały do zajęć, kontakty między organizacjami i ludzie, którzy po raz pierwszy mieli okazję porozmawiać z osobą niewidomą. W Owińskach, Bydgoszczy i lokalnych kołach praca będzie trwała dalej. Do niej prowadzi sens tego święta: żeby łatwiej było spotkać się, uczyć, pracować i korzystać ze swojej miejscowości także w zwykły dzień.
Źródła
- Polski Związek Niewidomych — Jak to z białą laską było.
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu — zaproszenie na obchody 16 października 2023, opublikowano 6 października 2023.
- Powiat Poznański — Święto Białej Laski, 16 października 2023.
- Poznań Plaza — Międzynarodowy Dzień Białej Laski, zaproszenie z 2 października 2024.
- SOSW dla Dzieci Niewidomych w Owińskach — program jubileuszu 80-lecia, 6 października 2026.
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w Owińskach — oferta edukacyjna i zaplecze placówki.
- Ośrodek im. Louisa Braille’a w Bydgoszczy — kampania Ja nie widzę Ciebie Ty zobacz mnie 2026.
- Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy — zaproszenie na zajęcia Poznajmy się w ciemności, 17 września 2026.
- Oficjalny Serwis Bydgoszczy — koncert Dotyk melodii, 15 października 2026.
- Urząd Miasta Szczecinek — Snajperzy i Przyjaciele świętują Dzień Białej Laski, 15 października 2026.
- Polskie Radio Koszalin — obchody Międzynarodowego Dnia Białej Laski w Szczecinku, 15 października 2026.
- Gmina Mońki — Międzynarodowy Dzień Białej Laski w Mońkach, 15 października 2026.
- Kartuzy.info — Dzień Białej Laski w Kartuzach, 9 października 2026.
- Gazeta Wielicka — Dzień Białej Laski w Wieliczce, 12 października 2026.
- Urząd Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego — obchody Międzynarodowego Dnia Białej Laski, 7 października 2026.
- Urząd Miasta Stalowej Woli — Świat widziany inaczej.
- Polski Związek Niewidomych — Nasza organizacja ma już 75 lat, opublikowano 1 października 2026, aktualizacja 14 października 2026.
- Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich — przedstawiciele BRPO na Niewidzialnej Wystawie, 15 października 2026.
- Urząd Miejski w Bytomiu — Międzynarodowy Dzień Białej Laski, 14 października 2026.
- Polski Związek Niewidomych Okręg Dolnośląski — zaproszenie do Świebodzic na 22 października 2026.
- Koleje Małopolskie — 15 października Międzynarodowy Dzień Białej Laski, 15 października 2026.