seniorami z utratą wzroku z uwzględnieniem kompetencji kulturowej. Chodzi o dwuczęściowy cykl „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence”, którego pierwsza część odbyła się 16 stycznia 2026 r., a druga 20 lutego 2026 r.. Oba spotkania były częścią regularnego programu webinarów OIB-TAC, organizowanych w trzeci piątek miesiąca.

Już sam wybór tematu mówi sporo. OIB-TAC to ośrodek, który koncentruje się na potrzebach starszych osób niewidomych i słabowidzących, więc nie chodzi tu o ogólną debatę o inkluzji, tylko o bardzo konkretny obszar: jak wspierać osoby starsze z utratą wzroku w sposób uwzględniający ich kontekst kulturowy, relacyjny i społeczny.

 

O jakich webinarach mowa

Na oficjalnej stronie webinarów OIB-TAC widnieją dwa wydarzenia:

• „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence: Part 1” z 16 stycznia 2026 r.
• „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence: Part 2” z 20 lutego 2026 r.

W obu przypadkach prowadzącą była Sacheen Smith, opisywana przez OIB-TAC jako disability advocate. Oficjalny opis drugiej części oraz komunikaty OIB-TAC wskazują, że webinary dotyczyły praktyk kompetentnych kulturowo w pracy z Navajo (Diné) Elders będącymi osobami niewidomymi lub słabowidzącymi.

To ważne, bo nie chodziło o abstrakcyjne rozważania o różnorodności. Tematem była konkretna grupa społeczna i kulturowa, a więc starsze osoby z narodu Navajo, które doświadczają ślepoty lub słabowzroczności i których doświadczenia są kształtowane nie tylko przez sam stan wzroku, ale też przez kulturę, komunikację i tradycyjne sposoby rozumienia niepełnosprawności.

 

Dlaczego ten temat jest tak ciekawy

Najcenniejsze w tym cyklu jest to, że łączy on dwa obszary, które bardzo często opisuje się osobno. Z jednej strony mamy starzenie się i utratę wzroku, a z drugiej kompetencję kulturową. Tymczasem oficjalny opis webinaru podkreśla, że doświadczenia Navajo Elders są kształtowane przez cultural worldviews, relational communication styles oraz traditional understandings of disability.

To oznacza, że skuteczne wsparcie nie może ograniczać się do przekazania kilku technik kompensacyjnych czy listy pomocy optycznych. Jeśli ktoś pracuje z osobą starszą z utratą wzroku, musi rozumieć także to, jak ta osoba postrzega swoją sytuację, jak komunikuje potrzeby, komu ufa i jaką rolę odgrywa rodzina oraz wspólnota. To już jest ostrożna interpretacja oficjalnego opisu, ale bardzo wyraźnie z niego wynika.

 

Seniorzy z utratą wzroku jako osobny obszar wsparcia

Sama strona webinarów OIB-TAC jasno pokazuje, że centrum interesuje się potrzebami older adults with vision loss i buduje cały program edukacyjny wokół tej grupy. To ważne, bo starsze osoby z utratą wzroku bywają traktowane jak dodatek do szerszej kategorii „osób z niepełnosprawnością wzroku”, choć ich potrzeby często są inne niż potrzeby młodszych użytkowników technologii czy uczniów w systemie edukacji.

Właśnie dlatego temat seniorów z utratą wzroku jest tu tak wartościowy. OIB-TAC nie mówi wyłącznie o diagnozie czy medycznym aspekcie widzenia. Z programu webinarów widać raczej podejście praktyczne i życiowe: jak wspierać codzienne funkcjonowanie, bezpieczeństwo, komunikację i niezależność osób starszych, które tracą wzrok.

 

Kompetencja kulturowa zamiast jednego uniwersalnego modelu

W grudniowym zaproszeniu do pierwszej części OIB-TAC przypomniał, że w Stanach Zjednoczonych istnieją 574 federally recognized American Indian tribes and Alaska Native Villages, a także wiele społeczności uznawanych na poziomie stanowym, oraz że ich beliefs, customs, and cultural foundations vary. To bardzo ważne zastrzeżenie, bo pokazuje, że nawet w obrębie jednego szerokiego zbioru społeczności rdzennych nie ma jednego prostego schematu.

W praktyce webinar nie proponował więc banalnej recepty typu „wszyscy potrzebują tego samego, tylko w uprzejmszym tonie”. Oficjalne opisy wskazują raczej na potrzebę rozumienia różnic kulturowych i budowania wsparcia, które jest zakorzenione w doświadczeniu konkretnej społeczności. To właśnie czyni ten temat rzadkim i wartościowym. W świecie szkoleń o dostępności bardzo łatwo sprowadzić wszystko do checklisty, a tu wyraźnie chodziło o coś bardziej złożonego.

 

Co można z tego wyciągnąć szerzej

Z perspektywy osób zajmujących się dostępnością ten cykl webinarów ma jedną ważną lekcję: dobra praktyka nie kończy się na technice. Nawet jeśli ktoś zna rozwiązania dla osób niewidomych i słabowidzących, to bez uwzględnienia kontekstu kulturowego może po prostu źle odczytać potrzeby użytkownika albo źle zbudować relację wsparcia. To nie znaczy, że technologia i rehabilitacja tracą znaczenie. Chodzi raczej o to, że w realnym życiu skuteczne wsparcie jest bardziej złożone niż sama znajomość narzędzi.

To również ciekawy trop dla polskiego czytelnika. W Polsce dużo częściej mówi się o dostępności w języku standardów, sprzętu, procedur i usług, a znacznie rzadziej o tym, jak kulturowe sposoby komunikacji i rozumienia niepełnosprawności wpływają na odbiór wsparcia. Nie chodzi o bezpośrednie kopiowanie amerykańskich realiów, bo to byłoby dość leniwe. Chodzi raczej o dostrzeżenie, że kompetencja kulturowa może mieć znaczenie także tam, gdzie pracuje się z różnymi środowiskami, rodzinami i lokalnymi wspólnotami. Ten wniosek jest interpretacją opartą na oficjalnych opisach OIB-TAC.

 

Podsumowanie

Cykl „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence” z 16 stycznia i 20 lutego 2026 r. to jeden z ciekawszych przykładów webinarów, które pokazują temat utraty wzroku w starszym wieku w szerszym kontekście społecznym i kulturowym. OIB-TAC opisał te spotkania jako poświęcone kulturowo kompetentnym praktykom w pracy z Navajo Elders będącymi osobami niewidomymi lub słabowidzącymi, z uwzględnieniem worldviews, relational communication styles i traditional understandings of disability.

To wartościowy i rzadko opisywany temat, bo pokazuje, że wsparcie osób starszych z utratą wzroku nie polega wyłącznie na doborze technik czy narzędzi. Równie ważne jest rozumienie człowieka w jego własnym kontekście kulturowym. I, niestety dla miłośników prostych rozwiązań, nie da się tego załatwić jedną checklistą.

 

Źródła

• OIB-TAC, strona webinarów 2026
• OIB-TAC, „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence: Part 1”
  • • • • • • • • OIB-TAC, „Navajo Elders, Blindness, and Cultural Competence: Part 2”
• OIB-TAC Weekly Brief z 15 stycznia 2026 r.
• OIB-TAC Weekly Brief z 23 stycznia 2026 r.
• OIB-TAC Weekly Brief z 9 lutego 2026 r.